Πλακωτό: οι κανόνες
Το πλακωτό είναι το δεύτερο παιχνίδι της ελληνικής τριάδας και το πιο σκληρό από τα τρία. Ίδιο ταμπλό, ίδια πούλια, ίδια ζάρια με τις πόρτες, αλλά μία μόνο αλλαγή γυρίζει ανάποδα ολόκληρη τη λογική: δεν υπάρχει χτύπημα. Το πούλι που πέφτει πάνω σε μοναχικό αντίπαλο δεν το στέλνει πίσω, κάθεται από πάνω του και το ακινητοποιεί εκεί που είναι. Ένα λάθος στο πλακωτό δεν σας κοστίζει απόσταση, σας κοστίζει το πούλι.
Το στήσιμο
Και τα δεκαπέντε πούλια σας ξεκινούν στοιβαγμένα σε ένα μόνο σημείο, το σημείο 24 σας, που είναι το σημείο 1 του αντιπάλου. Ο πύργος αυτός λέγεται μάνα. Οι δύο μάνες κάθονται σε διαγώνια αντικριστές γωνίες: η δική σας μέσα στο σπίτι του αντιπάλου, η δική του μέσα στο δικό σας σπίτι.
Η αρίθμηση των σημείων και η ανατομία του ταμπλού είναι ακριβώς οι ίδιες με τις πόρτες, οπότε αν χρειάζεστε τα βασικά, ο οδηγός στησίματος και ο διαδραστικός οδηγός ισχύουν αυτούσιοι για το ταμπλό· αλλάζει μόνο το πού ακουμπάνε τα πούλια στην αρχή.
Κίνηση και κατεύθυνση
- Όπως και στις πόρτες, οι δύο παίκτες κινούνται σε αντίθετες κατευθύνσεις, ο καθένας από το σημείο 24 του προς το 1 του, δηλαδή από τη μάνα του προς το σπίτι του.
- Οι κανόνες των ζαριών δεν αλλάζουν καθόλου: δύο αριθμοί, δύο κινήσεις, η διπλή τέσσερις φορές, υποχρεωτικό παίξιμο και των δύο αριθμών όπου γίνεται. Αν παίζεται μόνο ο ένας από τους δύο, παίζετε αυτόν· αν παίζεται ο ένας ή ο άλλος αλλά όχι και οι δύο, παίζετε τον μεγαλύτερο.
- Σημείο με δύο ή περισσότερα αντίπαλα πούλια είναι κλειστό, όπως ακριβώς και στις πόρτες.
- Σημείο με ένα αντίπαλο πούλι είναι ανοιχτό, και το να προσγειωθείτε εκεί το πλακώνει.
Το πλάκωμα
Όταν το πούλι σας σταθεί πάνω σε μοναχικό αντίπαλο, εκείνο μένει από κάτω και παγώνει. Δεν μπορεί να κινηθεί με τίποτα όσο υπάρχει δικό σας πούλι από πάνω του. Ο ιδιοκτήτης του συνεχίζει κανονικά με τα υπόλοιπα δεκατέσσερα, αλλά αυτό το ένα δεν το ελέγχει πια.
- Το σημείο ανήκει σε εσάς από τη στιγμή του πλακώματος. Μπορείτε να στοιβάξετε κι άλλα δικά σας από πάνω, και ο αντίπαλος δεν μπορεί ούτε να προσγειωθεί εκεί ούτε να σας πλακώσει με τη σειρά του: το πούλι που πλακώνει δεν πλακώνεται.
- Το παγωμένο πούλι ελευθερώνεται μόνο όταν φύγει και το τελευταίο δικό σας πούλι από το σημείο. Τότε ξαναγίνεται κανονικό πούλι, ακριβώς εκεί που το είχατε αφήσει, χωρίς να χάσει ούτε ένα σημείο απόστασης.
- Δεν υπάρχει μπαρ και δεν υπάρχει επανείσοδος. Κανένα πούλι δεν βγαίνει ποτέ από το ταμπλό μέχρι το μάζεμα.
- Αν δεν έχετε καμία νόμιμη κίνηση, χάνετε τον γύρο σας.
Η μάνα, το σημείο που κρίνει την παρτίδα
Όσο έχετε δύο ή περισσότερα πούλια πάνω στη μάνα σας, το σημείο είναι δικό σας και δεν κινδυνεύει. Ο κίνδυνος αρχίζει τη στιγμή που μένει ένα και μόνο πούλι εκεί πίσω. Αν ο αντίπαλος το πλακώσει, έχετε ένα πούλι παγωμένο στο πιο απομακρυσμένο σημείο του ταμπλού, με ολόκληρη τη διαδρομή μπροστά του, και δεν μαζεύετε ποτέ αν δεν φτάσουν και τα δεκαπέντε στο σπίτι.
Δείτε το από την πλευρά εκείνου που πλακώνει και θα καταλάβετε γιατί είναι τόσο βαρύ: το πούλι που κρατά το πλάκωμα κάθεται στο σημείο 1 του, μέσα στο δικό του σπίτι. Άρα μπορεί να μαζέψει τα υπόλοιπα δεκατέσσερα με την ησυχία του και να αφήσει το πλάκωμα να λυθεί μόνο όταν βγει και το τελευταίο. Ο άλλος δεν έχει προλάβει να βγάλει κανένα. Το πλάκωμα του τελευταίου πουλιού στη μάνα είναι στην πράξη χαμένη διπλή, και γι' αυτό το πρώτο πράγμα που κοιτάει ο έμπειρος παίκτης δεν είναι τα δικά του, είναι πόσα πούλια έμειναν στη μάνα του αντιπάλου.
Πόσο άμεσα τελειώνει είναι το ένα σημείο όπου οι πηγές διαφωνούν, και αξίζει να το ξεκαθαρίσετε στο τραπέζι. Όποιος έχει πλακώσει τη μάνα του αντιπάλου και ξεκολλήσει όλα τα δικά του πούλια από τη δική του μάνα κερδίζει επιτόπου διπλή: η θέση δεν έχει τίποτε άλλο να δείξει. Οι ελληνικές πηγές το καταγράφουν ως παραλλαγή, οι αγγλικές το δίνουν ως τον κύριο κανόνα. Η άλλη ανάγνωση είναι απλώς να παίζεται η θέση ως το τέλος, με το ίδιο αποτέλεσμα και περισσότερες ζαριές.
Υπάρχει και η συμμετρική περίπτωση, που είναι το μόνο πραγματικά διαφορετικό τέλος στο πλακωτό: αν και οι δύο παίκτες πλακώσουν ο ένας τη μάνα του άλλου, κανείς δεν συγκεντρώνει ποτέ και τα δεκαπέντε πούλια στο σπίτι του, κανείς δεν αρχίζει μάζεμα, και η παρτίδα είναι ισοπαλία. Δεν παίρνει πόντο κανένας και προχωράτε στο επόμενο παιχνίδι. Είναι σπάνιο, αλλά είναι ο λόγος που το κυνήγι της μάνας δεν είναι μονόδρομος: αν σας προλάβει την ώρα που τον προλαβαίνετε, μοιράζεστε το τίποτα.
Το μάζεμα
Μαζεύετε μόλις και τα δεκαπέντε πούλια σας βρεθούν στο σπίτι σας, στα σημεία 1 ως 6, με τους ίδιους ακριβώς κανόνες που περιγράφει η αναφορά κανόνων: ο αριθμός βγάζει από το αντίστοιχο σημείο, το άδειο σημείο με πούλια ψηλότερα σημαίνει κανονική κίνηση μέσα στο σπίτι, ο αριθμός μεγαλύτερος από το ψηλότερο κατεχόμενο βγάζει από εκεί.
Η διαφορά είναι ότι εδώ κανείς δεν σας στέλνει πίσω στην αφετηρία. Το παγωμένο πούλι όμως σας κρατά ακίνητους με δύο τρόπους. Πριν αρχίσετε, αρκεί ένα δικό σας κάτω από αντίπαλο πούλι, οπουδήποτε στο ταμπλό, και το μάζεμα δεν ξεκινά καν. Και αν ο αντίπαλος προλάβει να πλακώσει πούλι σας ενώ ήδη μαζεύετε, το μάζεμα σταματά επιτόπου: δεν βγάζετε άλλο πούλι μέχρι να ελευθερωθεί εκείνο, γιατί τα δεκαπέντε δεν είναι πια όλα στο σπίτι. Όσα έχετε ήδη βγάλει μένουν βγαλμένα.
Πόντοι
| Αποτέλεσμα | Προϋπόθεση | Αξία |
|---|---|---|
| Απλή | Ο ηττημένος πρόλαβε να βγάλει τουλάχιστον ένα πούλι. | 1 |
| Διπλή | Ο ηττημένος δεν έβγαλε κανένα πούλι. | 2 |
| Διπλή επιτόπου | Έχετε πλακώσει τη μάνα του αντιπάλου και ξεκολλήσατε όλα σας τα πούλια από τη δική σας μάνα. | 2 |
| Ισοπαλία | Κάθε παίκτης έχει πλακώσει τη μάνα του άλλου, οπότε κανείς δεν μαζεύει ποτέ. | 0 |
Τριπλή δεν υπάρχει στο πλακωτό, όπως δεν υπάρχει ούτε στις πόρτες ούτε στη φεύγα: η τριπλή ανήκει στο διεθνές backgammon και όχι στην ελληνική τριάδα. Το ίδιο ισχύει για τον κύβο διπλασιασμού, που δεν παίζει ρόλο σε κανένα από τα τρία. Η τριάδα παίζεται μέχρι έναν συμφωνημένο στόχο, συνήθως 5 ή 7 πόντους, με τους πόντους και των τριών παιχνιδιών να αθροίζονται.
Πόρτες και πλακωτό, δίπλα δίπλα
| Πόρτες | Πλακωτό | |
|---|---|---|
| Αρχική θέση | 2-5-3-5 | 15 πούλια στη μάνα |
| Μοναχικό πούλι | χτυπιέται και πάει στο μπαρ | πλακώνεται και παγώνει επιτόπου |
| Απώλεια | απόσταση | χρόνος, ίσως όλη η παρτίδα |
| Επιστροφή στο παιχνίδι | επανείσοδος από το μπαρ | μόνο όταν φύγει το από πάνω |
| Το πούλι που επιτίθεται | μπορεί να χτυπηθεί κι αυτό | δεν πλακώνεται ποτέ |
| Μέγιστη νίκη | διπλή | διπλή |
| Ισοπαλία | δεν υπάρχει | με αμοιβαίο πλάκωμα της μάνας |
Τι κερδίζει το πλακωτό
- Αδειάστε τη μάνα σας νωρίς ή αφήστε την πολυπληθή. Η επικίνδυνη κατάσταση είναι η ενδιάμεση: ένα μοναχικό πούλι που έμεινε πίσω επειδή δεν βολεύτηκε η ζαριά.
- Κυνηγήστε το σημείο 1 σας. Εκεί κάθεται η μάνα του αντιπάλου. Ένα δικό σας πούλι που φτάνει έγκαιρα σε εκείνη τη γωνιά είναι η μεγαλύτερη απειλή του παιχνιδιού.
- Το βαθύ πλάκωμα αξίζει περισσότερο. Πλάκωμα κοντά στο σπίτι σας το κρατάτε άνετα ως το τέλος. Πλάκωμα μακριά σάς δεσμεύει ένα πούλι που έχει ακόμη δρόμο να κάνει.
- Μη σκορπάτε μοναχικά πούλια. Στις πόρτες το μπλοτ είναι υπολογισμένο ρίσκο· εδώ είναι πρόσκληση για ισόβια.
- Μετρήστε τα παγωμένα πριν μετρήσετε την κούρσα. Ένα παγωμένο πούλι ακυρώνει κάθε αριθμητικό προβάδισμα.
Οι όροι που θα ακούσετε γύρω από το ταμπλό, μαζί με τους διεθνείς αντίστοιχους, είναι μαζεμένοι στην ορολογία.
Πού κάθεται μέσα στην τριάδα
Το πλακωτό παίζεται δεύτερο, ανάμεσα στις πόρτες και τη φεύγα, και δεν είναι τυχαία η θέση του. Οι πόρτες σας μαθαίνουν να ρισκάρετε, η φεύγα σας μαθαίνει να τρέχετε, και το πλακωτό στέκεται ανάμεσά τους: υπάρχει επαφή, αλλά δεν υπάρχει δεύτερη ευκαιρία. Είναι το παιχνίδι όπου η υπομονή νικά την ταχύτητα.
Το διαδικτυακό μας ταμπλό παίζει το διεθνές παιχνίδι, δηλαδή τις πόρτες με τους διεθνείς κανόνες, όχι πλακωτό. Παραμένει όμως ο ευκολότερος τρόπος να στρώσουν οι κοινοί κανόνες που κουβαλάτε και στα τρία, η κίνηση, οι διπλές, το υποχρεωτικό παίξιμο και το μάζεμα, με τον διακομιστή να τους επιβάλλει αντί για εσάς: παίξτε μια δωρεάν παρτίδα στον browser και μετά καθίστε στο καφενείο.